Bức tranh ghép

Một chuyên gia ngành cơ khí Đại học quốc gia TPHCM ước tính từ nay đến năm 2025, Việt Nam cần phải chi khoản tiền lên tới hơn 200 tỉ đô la Mỹ để đầu tư xây dựng các công trình trọng điểm như các nhà máy điện hạt nhân, thủy điện, phong điện, xi măng, luyện kim… Phần lớn thiết bị máy móc, nguyên liệu vẫn phải nhập khẩu, vì thế nếu ngành cơ khí chế tạo máy phát triển, giành được thị phần này thì đây sẽ là một doanh thu rất lớn, chưa kể tạo ra được nhiều việc làm cho người lao động

Trước đó, bản tin của Thông tấn xã Việt Nam đưa tin Phó thủ tướng Hoàng Trung Hải, Trưởng ban chỉ đạo chương trình cơ khí trọng điểm đã chỉ ra những tồn tại về sự yếu kém trong nghiên cứu chế tạo, nghiên cứu thiết kế và triển khai, sự hợp tác yếu kém của ngành trong một hội thảo về các thiết bị phụ trợ ngành công nghiệp năng lượng diễn ra vào ngày 14 tháng 12 năm 2009 tại Hà Nội.

Cụ thể là năng suất lao động thấp, tiêu hao nhiều nguyên liệu và năng lượng, ô nhiễm môi trường, giá thành sản phẩm cao, năng lực tiếp thị còn hạn chế... Ngành cơ khí chế tạo máy chưa làm được vai trò chủ đạo trong đổi mới thiết bị nên hầu hết các thiết bị hiện đại đều phải nhập khẩu.

Theo các chuyên gia, ngay cả thị trường máy nông nghiệp cũng đã thất thế trước Trung Quốc, do mẫu mã xấu, giá thành cao hơn 8-10%. Đợt thanh tra vừa qua về 6 doanh nghiệp ô tô cho thấy một thực tế đáng buồn: trong khi trình độ của thế giới sử dụng công nghệ cao, với các loại rô bốt lắp ráp chính xác, năng suất, thì ở Việt Nam vẫn chỉ là lắp ráp thủ công, dù được nhà nước ưu đãi nhiều thứ.

Chính vì thế bức tranh chung của toàn ngành vẫn là tập trung gia công lắp ráp các khâu thông thường, còn các máy móc và thiết bị phức tạp vẫn phải nhập ngoại.

Tiềm năng thị trường cho ngành cơ khí còn lớn

Đề án đổi mới phục vụ chuyển dịch cơ cấu công nghiệp trên địa bàn thành phố đã được đưa vào triển khai từ tháng 11 năm 2008, trong đó ngành cơ khí chế tạo máy là một trong bốn ngành chủ lực, phấn đấu đến năm 2010 năng lực sản xuất, chế tạo thiết bị đạt 300 - 400 triệu đô la Mỹ/năm, phục vụ cho nhu cầu trong nước và xuất khẩu.

Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, các doanh nghiệp vẫn chưa chủ động đầu tư xây dựng công nghệ mới cùng đội ngũ nhân lực. Con số 1% các doanh nghiệp áp dụng công nghệ tiên tiến mà sở Khoa học Công nghệ TPHCM công bố trong khảo sát các doanh nghiệp khiến cho người ta không khỏi giật mình, và là thách thức cho các doanh nghiệp trong quá trình hội nhập và cạnh tranh quốc tế.

Ông Kỳ Thiết Bảo, Giám đốc công ty TNHH Thiết Bảo, cho rằng tiềm năng của ngành này còn rất lớn, vì hoạt động sản xuất hiện rất sôi động và mạnh mẽ trong khi không phải công ty nào cũng có đủ vốn đề nhập các thiết bị máy móc công cụ từ nước ngoài về.

Phó giáo sư tiến sĩ Phạm Ngọc Tuấn, Trưởng bộ môn chế tạo máy, Khoa cơ khí, Đại học Bách khoa TPHCM nói rằng các nhà khoa học cũng cần phải thay đổi tư duy. “Có mấy ai nghĩ rằng cơ khí là chế tạo ra các bộ phận của con người, làm chân tay giả, máu nhân tạo… và những bộ phận mà giá 2 gram lên tới 20.000 đô la so với 500 đô la Mỹ cho một tấn gạo, một tỉ lệ giá trị gia tăng rất lớn”, ông nói với TBKTSG Online.

Chủ tịch Hội cơ khí TPHCM, phó giáo sư tiến sĩ Đặng Văn Nghìn, ví von sự phát triển bền vững của một doanh nghiệp như một cái kiềng ba chân gồm giá thành hạ, chất lượng cao và đáp ứng nhanh nhu cầu của thị trường, một điều mà nhiều doanh nghiệp vẫn còn thiếu. Ông cho biết hội đang tìm cách nắm bắt nhu cầu doanh nghiệp, bám sát vào chủ trương của Sở Khoa học Công nghệ, tập hợp các nhà khoa học, phối hợp đạo tạo nhân lực để đạt đến mục tiêu: tăng năng suất.

(TBKTSG Online)